Váðameting til kappingar 

Henda handbókin er gjørd av Sersambandiðnum fyri súkkling og triathlon (SST) og er tekniska og rakstrarliga grundarlagið undir trygdararbeiðinum í sambandi við súkklukappingar í Føroyum. Endamálið er at tryggja, at váðastýring undir teimum serligu føroysku veður- og náttúruviðurskiftunum altíð hevur hægstu raðfesting fram um ítróttarlig atlit. Frávik frá mannagongdunum í hesi handbók kunnu føra til, at loyvið at skipa fyri kapping verður tikið aftur uttan drál. 

Veðurmannagongdin Weather Protocol parturin er víðkaðu og tillagaður føroyskum viðurskiftum. 

Umsorganarskylda hjá fyriskiparum (Duty of Care)  

Tá ein felagsskapur fyriskipar eina kapping undir SST, tekur hann á seg eina umsorganarskyldu (Duty of Care) – eina løgfrøðiliga og siðaliga ábyrgd fyri trygdini hjá luttakarum, sjálvbodnum og áskoðarum. 

Henda ábyrgd merkir, at fyriskiparin skal arbeiða miðvíst og fyribyrgjandi við góðari fyrireiking, skipaðari váðastýring og støðugum eftirliti gjøgnum alla kappingina. 

Fýra grundleggjandi ábyrgdarøki hjá fyriskiparanum 

• Skipað fyrireiking: Eyðmerkja og meta um allar hugsandi váðar, áðrenn kappingin byrjar. 

• Virkið eftirlit: Tryggja, at dómarar (Officials) hava neyðugu útbúgvingina og hava fingið greiðar leiðbeiningar. 

• Greitt samskifti: Syrgja fyri, at allar trygdarreglur, leiðbeiningar og neyðmannagongdir verða kunnaðar til allar viðkomandi partar. 

• Eftirlit við útgerð: Tryggja, at krøvini til hjálmar og aðra útgerð verða hildin, áðrenn kappingin byrjar. 

Henda ábyrgd verður útint við at fylgja galdandi krøvum frá føroyskum myndugleikum. Vantandi eftirfylging kann gera fyriskiparan løgfrøðiliga ábyrgdan og føra til bæði endurgjaldskrøv og revsirættarligar avleiðingar. 

Lógarkrøv og myndugleikar  

Ongin súkklari skal sleppast av stað, fyrr enn allar formligar góðkenningar eru fingnar. Í Føroyum er samskipan við løgreglu og vegamyndugleikar ikki eitt val, men ein grundleggjandi fortreyt fyri, at kappingin kann haldast. 

Kravdur tjekklisti áðrenn kappingarbyrjan 

• Loyvi frá løgregluni: Skriftlig góðkenning av rutu og ferðsluskipan. 

• Loyvi frá Landsverki ella kommunu: Góðkenning at nýta almenna vegakervið. 

• Ábyrgdartrygging (Liability Coverage): Skjalfesting fyri galdandi trygging. Er henda skjalfesting ikki tøk, verður góðkenningin frá SST afturkallað, og kappingin verður avlýst beinanvegin. 

Tá allar formligar góðkenningar eru fingnar, skal rutan kannast neyvt, soleiðis at fyrireikingin verður umsett til ítøkiliga trygd á kappingardegnum. 

Váðameting av teininum 

Fyriskiparin SKAL kanna alla rutuna í seinasta lagi 24 tímar áðrenn start fyri at eyðmerkja vandamiklar vegastøður (Road Surface Hazards).  

Sjálvt ein væl fyrireikaður teinur, kann hava vandamikil støð, sum krevja serligt eftirlit. Hetta er serliga galdandi í vegamótum, svingum og øðrum tekniskum pørtum, har høg ferð og brádligar kósbroytingar kunnu økja um vandan fyri vanlukkum. 

Vegamót, rundkoyringar og niðankoyringar 

Vegamót og rundkoyringar verða mett sum høgváðaøki (High Risk). Her er samspælið við aðra ferðslu størsti váðin. Verjandi koyring (Defensive Riding) er eitt krav til súkklararnar, men kann ongantíð standa einsamøll sum trygdartiltak, tí atburðurin hjá bilførarum kann ikki altíð spáast um. 

• Sjónligt samband: Dómarar (Officials) SKULU fáa eygnasamband við bilførarar fyri at staðfesta, at teir hava sæð súkklararnar, áðrenn teimum verður givið tekin um at koyra víðari. 

• Kravd mannagongd: Dómarar (Officials) SKULU standa væl sjónligir, geva greið og myndug tekinsboð og bera góðkenda sjónliga trygdarvest. 

• Blind sving: Við skjótum svingun SKULU dómarar nýta gult ávaringarflagg við inngongdina til øll blind ella serliga vandamikil sving. 

Trygdin á teimum tekniskt krevjandi pørtunum av rutuni er ikki bert treytað av vegnum sjálvum, men eisini av, hvussu ferðslan og fólkini fram við rutuni verða stýrd. 

Áskoðarar  

Stýring av áskoðarum (Crowd Management) hevur til endamáls at fyribyrgja samanstoytum millum súkklarar og áskoðarar. Serliga við máløkið, har ferðin er høg, er viðbragdstíðin hjá súkklarunum sera stutt, og fólk á koyribreytini kunnu elva til álvarsligar vanlukkur. 

Viðmælt mannagongd fyri áskoðaratrygd 

• Avbyrging: Fysiskar forðingar skulu setast upp seinastu 200 metrarnar undan máli og minst 100 metrar eftir málstrikuna. 

• Staðseting av dómarum: Dómarar (Officials) skulu vera staðsettir framman fyri áskoðararnar við hvøssum svingum fyri at tryggja frí trygdarøki. 

• Trygd við máløkið: Ongir áskoðarar hava loyvi at vera á koyribreytini. Hetta skal verða handhevjað uttan undantøk av dómarunum. 

Av tí at ikki ber til at avbyrgja allar vegir í Føroyum, skulu flytandi trygdareindir nýtast til at handfara vandastøður, meðan kappingin flytur seg gjøgnum teinin. 

Motorsúkklur (Officials og ferðsluregulerandi motorsúkklur) 

Motorsúkklur eru eitt av týdningarmestu amboðunum til at tryggja rutuna undir kapping. Áðrenn start skulu allir motorsúkkludómarar tryggja, at súkklurnar hjá luttakarunum eru í tryggum standi. Hetta fevnir um stakroyndir av M-Check, ið er ein skipað teknisk kanning av framhjóli, stýrisetti, stýri, steli, setu og bakhjóli. 

Tríggjar høvuðsuppgávur hjá einari ferðsluregulerandi motorsúkklu 

1. Framruddan (Clearance): At koyra framman fyri feltinum og tryggja, at vegurin er fríur fyri mótkoyrandi ferðslu, djórum og øðrum forðingum. 

1. Ávaring: At boða frá vandamiklum støðum frammanfyri, til dømis vegur smælkar, leyst tilfar ella mjørki. 

1. Ferðsluregulering: At steingja innkoyringar og síðuvegir fyribils, meðan kappingarfylgið (rolling bubble) fer framvið. 

Motorsúkklurnar arbeiða saman við fylgibilunum fyri at tryggja eina skipaða og trygga flyting av feltinum. Hetta krevur strangastýring og lýdni í allari fylgikonvoyini fyri at fyribyrgja samanstoytum millum akfør og súkklarar. 

Fylgibilar  

Samanstoytir millum fylgibilar og súkklarar verða mettir sum ein høgváðafaktor (High Risk).  

Trygdarfyriskipan hjá SST 

Øll, sum koyra akfør í sambandi við kappingina, SKULU halda minst 10 metrar trygdarfrástøðu til súkklararnar. 

Framúrakoyring av feltinum má EINANS fara fram eftir beinleiðis loyvi frá høvuðsdómaranum (Chief Commissaire) umvegis radiosamskifti. Áðrenn framúrakoyring skal horn verða nýtt sum ávaring til súkklararnar. 

Hóast øll trygdartiltøk verða fylgd, kunnu vanlukkur kortini henda. Tí er eitt væl fyriskipað medisinskt tilbúgvingarskipan seinasta og týdningarmesta trygdarlagið undir kappingini. 

Medisinsk tilbúgvingarætlan (Medical Plan) – við UCI mannagongd fyri heilaskjálvta 

Allir luttakarar SKULU bera góðkendan súkkluhjálm. Dátur frá UCI vísa, at hjálmar minka munandi um vandan fyri álvarsligum høvuðsskaðum. Um ein súkklari dettur, verður medisinska mannagongdin hjá SST sett í verk við serligum denti á at eyðmerkja og handfara heilaskjálvta. 

Mannagongd við illgruna um heilaskjálvta 

1. Steðga og meta: Er illgruni um slag móti høvdinum, SKAL súkklarin steðgast beinanvegin. 

1. Kanning av sjúkueyðkennum: Kanna, um súkklarin vísir tekin um óráð, ilt í maganum, svimbul ella javnvágstrupulleikar. 

1. Takast úr kapping: Verða sjúkueyðkenni staðfest, SKAL súkklarin takast úr kappingini. Avgerðin verður tikin av lækna ella dómarum (Officials) – ikki av súkklaranum sjálvum. 

1. Flutningur: Súkklarin verður latin medisinska starvsfólkinum til víðari eygleiðing og viðgerð. 

Medisinska tilbúgvingin hevur bert fullgott virði, tá hon er ein partur av einari samlaðari neyðætlan, sum samskipar allar tøkar tilfeingis við álvarsligum hendingum. 

Neyðætlan (Emergency Action Plan – EAP) 

Neyðætlanin (Emergency Action Plan – EAP) er arbeiðsamboðið hjá fyriskiparanum til handfaring av kreppustøðum. Við álvarsligum vanlukkum skulu øll fylgja somu raðfestu mannagongd. 

Raðfest átøk við neyðstøðu 

1. Tryggja vanlukkustaðið (Scene Safety): Stovna eitt trygdarøki rundan um vanlukkuna fyri at fyribyrgja fylgivanlukkum við kappingarfeltinum. 

1. Boða frá (Contact): Tilkalla professionella hjálp (112) og læknabil kappingarinnar umvegis radiosamskifti. 

1. Evakuering: Nýt frammanundan ásettar evakueringsleiðir til sjúkrahús ella annað viðgerðastað. 

1. Avgerð: Kappingarleiðarin (Race Director) tekur avgerð um, hvørt kappingin skal neutraliserast ella avlýsast. 

Ein neyðætlan hevur bert virði, um hon verður stuðlað av einari álítandi samskiftisskipan, sum tryggjar skjótar og greiðar boð millum allar lykilpersónar. 

Samskiftisætlan (Communication Plan) 

Samskiftisútgerð er ein grundleggjandi partur av trygdarútgerðini. Um radiosambandið svíkur í týðandi økjum, til dømis í tunlum ella øðrum støðum við vánaligari dekning, SKAL kappingin neutraliserast, til samskiftið er endurreist. 

Samskiftisskipanin skal vera nóg sterk og álítandi til at bera skjótar avgerðir út til allar viðkomandi partar, serliga tá skiftandi veðurviðurskifti krevja skjót átøk. 

Veðurmannagongd (Weather Protocol – víðkað føroysk útgáva)  

Føroyskt veður kann broytast skjótt og óvæntað. Tá mjørki, hørð hvirla ella onnur vandamikil veðurfyribrigdi stinga seg upp, SKAL tekniski umboðsmaðurin (Technical Delegate – TD) sjálvur kanna viðurskiftini á teimum ávirkaðu vegastrekkjunum, áðrenn feltið sleppur ígjøgnum. 

Veðurváðamatrisa 

Verða ásettu markvirðini fyri veður farin um, skal kappingarleiðslan kunna seta í verk eina skipaða neutralisering, til trygdarviðurskiftini eru nøktandi aftur. 

Vindur 

Váðar 

• Fall  

• Miss av tamarhaldi  

Tiltøk 

• Rutan kann leggjast um fyri at sleppa undan serliga útsettum økjum. 

• Kappingin kann verða neutraliserað, um vindferðin fer upp um umleið 70 km/t (ella lægri, um umstøðurnar verða mettar at vera serliga vandamiklar). Tá kunnu dómararnir steðga kappingini fyribils ella stytta rutuna.  

• Í serligum førum kunnu fylgibilar verða settir strategiskt fyri at verja súkklararnar móti vindinum.  

Glopraegn og yvirflóð 

Váðar 

• Verri sýni  

• Hált vegalag  

• Vandi fyri niðurkøling (hypotermi), serliga í køldum veðri  

Tiltøk 

• Byrjanin kann útsetast ella kappingin avlýsast, um vegirnir eru ov vandamiklir, til dømis vegna vatn á vegnum ella yvirflóð.  

• Rutan kann broytast fyri at sleppa undan láglendi ella vegum við vánaligari vatnavleiðing.  

• Eyka trygdartiltøk kunnu setast í verk, til dømis fleiri trygdarbilar og ávaringar um vandamiklar sving ella vegastrekkir.  

Kavi og hálka 

Váðar 

• Fall  

• Niðurkøling (hypotermi)  

• Mekanisk brek, til dømis fryst gear  

Tiltøk 

• Um kavi ella hálka gera vegirnar ókoyrandi, kann kappingin verða avlýst ella koyrd sum ein neutraliserað flutningsetappa uttan kapping.  

• Luttakarar kunnu fáa loyvi at brúka serliga útgerð, til dømis píkadekk ella eyka heit klæði.  

• Eyka upphitingarøki kunnu skipast við start og mál.  

Toruveður og snarljós 

Váðar 

• Snarljós  

• Brádlig hvirluvindur  

• Hegl  

Tiltøk 

• Er vandi fyri snarljósi, kann kappingin steðgast beinanvegin.  

• Súkklararnir verða fluttir á trygg stað, til dømis í liðbussar ella bygningar.  

• Kappingin verður ikki tikin uppaftur fyrr enn vandin er farin, vanliga 30 minuttir eftir seinasta snarljós.  

Hegl 

Váðar 

• Skaðar á súkklarum  

• Verri tamarhald  

• Skaðar á súkklum  

Tiltøk 

• Kappingin kann verða neutraliserað ella steðgað fyribils, til umstøðurnar eru tryggar aftur.  

• Súkklarar kunnu leita sær skjól í bussum ella undir brúgvum.  

Mjørki 

Hóast mjørki ikki verður nevndur beinleiðis í UCI Extreme Weather Protocol, verður hann í verki mettur sum ein partur av teimum veðurviðurskiftunum, ið kunnu hava álvarsliga ávirkan á trygdina. 

Dómararnir (Commissaires) meta hvørja støðu sær út frá sýninum og teimum váðum, sum mjørkin skapar. 

Sjónlongd undir 200 metrar 

Um mjørkin er so tættur, at súkklarar, hjálparfólk ella áskoðarar ikki síggja hvønn annan ella vegin nøktandi, kunnu hesi tiltøk verða sett í verk: 

• fyribils steðga kappingini,  

• neutralisera partar av etappuni, til dømis niðankoyringar í fjallalendi,  

• ella broyta rutuna fyri at sleppa undan teimum mest útsettu økjunum, til dømis láglendi ella strandarleiðum.  

Vandi fyri samanstoytum 

Um mjørkin ger tað torført hjá súkklarunum at síggja: 

• fylgibilar,  

• motorsúkklur,  

• ella aðrar súkklarar,  

kunnu dómararnir velja at: 

• lækka ferðina,  

• neutralisera kappingina,  

• ella seta fleiri trygdarbilar inn fyri at ávara um vandamiklar umstøður frammanfyri.  

Mjørki saman við øðrum veðurviðurskiftum 

Tá mjørki kemur saman við øðrum óhepnun veðurviðurskiftum, so sum: 

• regni,  

• sterkum vindi,  

• kulda,  

• ella hálku,  

verður samlaði váðin mettur at vera størri. 

Í slíkum førum kunnu trygdartiltøkini, sum eru ásett í Extreme Weather Protocol fyri hesi veðurviðurskifti, verða sett í verk. 

Praktisk meting 

Í praksis verða avgerðir um mjørka tiknar út frá einari ítøkiligari meting av: 

• sjónlongd,  

• ferðslutrygd,  

• rutuni,  

• veðurútlitum,  

• og samlaða váðanum fyri luttakarar, hjálparfólk og áskoðarar.  

Endamálið er altíð at tryggja, at kapping ella venjing bert verður framd, tá trygdarumstøðurnar eru nøktandi. 

Hvør tekur avgerðina? 

Avgerðin um at seta Extreme Weather Protocol í verk verður tikin av dómarunum (Commissaires) í samráð við: 

• fyriskiparan,  

• umboð fyri SST,  

• og umboð fyri súkklararnar.  

Avgerðirnar verða grundaðar á: 

• veðurforsagnir,  

• veðurviðurskifti í kappingarøkinum.  

Neutralisering 

Neutralisering merkir, at kappingin verður førd niður í eina skipaða og stýrda ferð. Hetta verður gjørt, tá brádliga vandastøður stinga seg upp, ella tá veðrið ger tað ótrygt at halda fram við kappingini. 

• Tekingeving: Fremsta motorsúkkla nýtir gult ávaringarflagg og samanhangandi floytuboð. 

• Atferð: Allir súkklarar SKULU savnast aftan fyri fremsta official-akfarið. Framúrakoyring er ikki loyvd. Fylgibilar SKULU halda sítt ásetta pláss í konvoyini. 

Um neutralisering ikki er nóg mikið til at endurvinna trygdina, skal ein full evakuering setast í verk uttan seinking. 

Evakuering 

Tá kappingarleiðarin (Race Director) gevur boðini “RACE CANCELLED – EVACUATE”, steðga allar ítróttarligar aktivitetir beinanvegin. 

Leiðbeining til dómarar (Officials) við evakuering 

• SKULU vísa øllum súkklarum til nærmasta trygga savningarstað (til dømis skýli, ítróttarhøll ella annað frammanundan ásett stað). 

• SKULU verða verandi á sínum posti, til tað er váttað umvegis radiosamskifti, at allir súkklarar eru komnir framvið ella eru savnaðir. 

• SKULU hjálpa til við uppteljing av luttakarum á savningarstøðunum. 

Hvør avlýsing ella álvarslig hending krevur nágreiniliga skjalfesting. Hetta hevur týdning bæði fyri at læra av hendingunum og fyri at tryggja neyðugu løgfrøðiligu skjalfestingina. 

Fráboðan av hendingum (Incident Reporting) 

Hvørja ferð ein eyðmerktur váði gerst veruleiki, SKAL hendingin skjalfestast og fráboðast. Henda skjalfesting er týdningarmikil bæði í sambandi við ábyrgdartrygging (Liability Coverage) og sum grundarlag undir framtíðar trygdararbeiði. 

 Snið til fráboðan um hending (SST-sniðmál) 

• Neyv tíð og GPS-staðseting. 

• Eyðmerking: Nøvn og startnummur hjá teimum súkklarum og dómarum (Officials), ið vóru partur av hendingini. 

• Lýsing av hendingini: Greið og nágreinilig frágreiðing um gongdina. 

• Vitnisfrágreiðingar: Nøvn og samskiftisupplýsingar hjá í minsta lagi tveimum vitnum. 

• Eftirmeting av váðameting: Var henda vandastøðan eyðmerkt undir váðametingini undan kappingini? (Ja/Nei). 

• Handfaring: Lýsing av medisinsku og rakstrarligu átøkunum, ið vórðu framd. 

Skjalfestingin úr hesum frágreiðingunum verður nýtt sum grundarlag undir eftirmetingini eftir kappingina, soleiðis at trygdin kann betrast til komandi tiltøk. 

Eftirmeting eftir kappingina (Debrief) 

Trygdararbeiði er ein støðug menningarprosess. Í seinasta lagi sjey dagar eftir kappingina skal ein skipað eftirmeting verða hildin við luttøku av kappingarleiðsluni og tekniska umboðsmanninum (Technical Delegate – TD). 

Fimm kjarnaspurningar til eftirmetingina 

1. Virkaðu trygdartiltøkini eftir ætlan í mun til teir váðar, sum vórðu eyðmerktir? 

1. Vórðu mannagongdirnar um eygnasamband við vegamót fylgdar av øllum dómarum (Marshals)? 

1. Megnaði medisinska tilbúgvingin at reagera innan ásettu tíðarrammurnar? 

1. Vórðu markvirðini í veðurmatrisuni (Weather Risk Matrix) hildin av kappingarleiðsluni? 

1. Eiga rutan ella trygdarmannagongdirnar at verða dagførdar á grundarlagi av frágreiðingunum um hendingar (Incident Reports)? 

SST góðtekur ongar óneyðugar váðar. Henda handbókin er ætlað sum arbeiðsamboð hjá fyriskiparum fyri at tryggja, at allar kappingar verða fyrireikaðar og framdar sambært hægstu trygdarstandardum.  Endamálið er at fyribyrgja vanlukkum og minka um vandan fyri álvarsligum skaðum gjøgnum skipaða fyrireiking, greiðar mannagongdir og støðuga váðastýring .